Xalqaro korrupsiyaga qarshi akademiya (International Anti-Corruption Academy, IACA) — Avstriyaning Laxenburg shahrida joylashgan xalqaro hukumatlararo tashkilot bo‘lib, u davlat xizmatchilari va mutaxassislarga korrupsiyaga qarshi chora-tadbirlar bo‘yicha ta’lim beradi. Tashkilot a’zoligi BMTga a’zo davlatlar hamda hukumatlararo tashkilotlar uchun ochiq bo‘lib, majburiy a’zolik badali talab qilinmaydi.
Tarix
Korrupsiyaga qarshi ta’limga ixtisoslashgan xalqaro tashkilot yaratish g‘oyasi 2005-yildan boshlab muhokama etila boshlagan, o‘shanda Interpol ishchi guruhi bunday tashabbusni ko‘tarib chiqqan edi. Mazkur masala birinchi marta 2006-yilda Interpol Bosh Assambleyasida ochiq muhokamaga chiqarilgan.
IACA 2010-yilda Birlashgan Millatlar Tashkilotining Giyohvand moddalar va jinoyatchilikka qarshi kurash boshqarmasi (UNODC), Interpol, Yevropa firibgarlikka qarshi idorasi (OLAF), Avstriya Respublikasi hamda boshqa hamkorlar tomonidan BMTning Korrupsiyaga qarshi konvensiyasini amalga oshirishga ko‘maklashish maqsadida tashkil etilgan.
2011-yil 8-mart kuni IACA xalqaro tashkilot maqomini oldi. 2013-yil holatiga ko‘ra, 61 ta davlat IACAga a’zolik bitimini imzolagan bo‘lib, shulardan 38 tasi uni ratifikatsiya qilgan. 2020-yil avgust oyida Keniya IACAga qo‘shilganidan so‘ng, tashkilot a’zolari soni 80 taga yetgan, shundan 4 tasi hukumatlararo tashkilot, 76 tasi esa BMTga a’zo davlatlar hisoblanadi.
Tashkilot
Ta’lim dasturi
IACA Avstriya Fan, tadqiqot va iqtisod vazirligi tomonidan magistratura darajasidagi ta’lim muassasasi sifatida tan olingan bo‘lib, Bologna jarayoni doirasida magistratura dasturlarini amalga oshirish huquqiga ega. Akademiya o‘zining birinchi magistrlik dasturini 2013-yil fevral oyida boshlagan; o‘sha paytda o‘quv jarayoni ikki yil davomida o‘tkaziladigan o‘n ikki kunlik yettita blokdan iborat edi. IACA hozirda to‘rtta magistratura dasturini taklif etadi, ulardan uchtasi ingliz tilida, bittasi esa ispan tilida olib boriladi. IACAning magistrlik dasturlariga bo‘lgan yondashuvi Yevropada Xavfsizlik va Hamkorlik Tashkiloti (OSCE) hamda Fransiya Iqtisodiyot va moliya vazirligi tadqiqot portali tomonidan “juda umumiy” deb ta’riflangan. El Mundo nashri ta’kidlashicha, ushbu dasturlar tarmoqlararo yondashuv va amaliy yo‘nalishga ega. 2018-yil holatiga ko‘ra, akademiyaning taxminan 1 600 nafar bitiruvchisi mavjud edi.
Moliyaviy faoliyat
Avstriyaning News jurnali ma’lumotlariga ko‘ra, IACA 2014-yil moliyaviy yili uchun 12,98 million yevro, 2015-yil uchun esa 13,24 million yevro miqdorida budjetni e’lon qilgan. Shu bilan birga, 2013-yildagi amaldagi daromadlar 2,3 million yevro, xarajatlar esa taxminan 2,1 million yevro bo‘lgan. IACA News jurnaliga bergan izohida yuqoriroq raqamlar ularning xayriya yig‘ish maqsadlariga asoslanganini bildirgan. 2015-yil oxiri va 2016-yil boshlarida IACA kadrlar almashinuvi jarayonini boshdan kechirgan.
2018-yil sentabr oyida bo‘lib o‘tgan IACA ishtirokchi davlatlar assambleyasining yettinchi yig‘ilishida, IACA Boshqaruv kengashi raisi Eduardo Vetere tashqi auditor xulosasiga tayanib, tashkilot moliyaviy qobiliyatsizlik xavfiga duch kelganini ma’lum qilgan. 2018-yil dekabr oyida daromad tuzilmasini qayta ko‘rib chiqish va a’zolik badallarini shakllantirish bo‘yicha ishchi guruh tuzilgan. Shu oyda Avstriya hukumati 544 000 yevro miqdorida badal to‘lovi ajratgan.
Rahbariyat
IACAga rahbarlik uning dekani tomonidan amalga oshiriladi; dekan, shuningdek, tashkilotning ijrochi kotibi vazifasini ham bajaradi. Martin Kreutner 2011-yil mart oyida IACA tashkil etilgan paytdan boshlab 2019-yil yanvar oyi oxirigacha tashkilotning birinchi dekani sifatida faoliyat yuritgan. Ushbu lavozim ma’lum vaqt bo‘sh qolgan va vaqtincha Christiane Pohn-Hufnagel, tashkilotning bosh xodimi va umumiy xizmatlar bo‘limi rahbari, tomonidan bajarilgan. 2020-yil mart oyida Thomas Stelzer dekan lavozimini egallagan.
2023-yil iyulidan 2024-yil iyuligacha lavozim yana bo‘sh turgan, bu davrda Jaroslaw Pietrusiewicz (bosh xodim va strategik hamkorliklar rahbari) hamda Petra Susac (umumiy boshqaruv bo‘limi rahbari) tashkilot faoliyatini vaqtincha boshqargan. 2024-yil iyul oyida doktor Slagjana Taseva IACAning yangi dekani va ijrochi kotibi sifatida lavozimga kirishgan. Uning dastlabki vakolat muddati to‘rt yil etib belgilangan bo‘lib, uzaytirilishi ham mumkin.