Global korrupsiya hisoboti — Transparency Internationalning asosiy nashrlaridan biri bo‘lib, unda dunyoning turli mamlakatlaridan bo’lgan ekspertlar ma’lum bir sohada korrupsiyani muhokama va tahlil qiladi. Hisobotlar hozirgacha iqlim o‘zgarishi, xususiy sektor, suv resurslari va sud tizimidagi korrupsiyaga bag‘ishlangan. U 2001-yilda dunyo miqyosidagi korrupsiya bo‘yicha tadqiqotlar to‘plami sifatida boshlangan, 2003-yildan boshlab esa korrupsiyani turli sohalarda tushuntirish va unga qarshi yechimlar taklif qilishga bag‘ishlangan mustaqil hisobotga aylandi.
Maqsad
Korrupsiya — global, axloqiy va huquqiy masala bo‘lib, Transparency International uni “ishonib topshirilgan hokimiyatdan shaxsiy manfaat uchun foydalanish” sifatida ta’riflaydi. Global korrupsiya hisobotining maqsadi — korrupsiya masalasini jahon hamjamiyati e’tiboriga yetkazish va unga qarshi kurashga ko‘mak berishdir. Hisobot siyosatchilar va jamoatchilik uchun o‘zgarish qilishga undovchi vosita sifatida ishlab chiqilgan bo‘lib, unda korrupsiyaga qarshi aniq tavsiyalar va ko‘rsatmalar beriladi. Unda ekspertlar, faollar hamda so‘nggi ilmiy tadqiqotlardan olingan ma’lumotlar yordamida korrupsiyaga oid eng yangi tendensiyalar yoritiladi. Hisobot, shuningdek, xalqaro va mintaqaviy tendensiyalarni tahlil qiladi, muhim korrupsiya holatlarini ko‘rsatib beradi va daliliy asos sifatida Pora beruvchilar indeksi hamda Korrupsiyani idrok etish indeksidan foydalanadi. Hisobot 30 dan ortiq mamlakatlardagi korrupsiya holatini baholaydi, turli tadqiqot natijalari va qarashlarni jamlaydi va keng auditoriyaga mo‘ljallangan. Bunga siyosatchilar, jurnalistlar, o‘qituvchilar, talabalar hamda keng jamoatchilik kiradi.
Har yili hisobot bitta aniq sektorga e’tibor qaratadi va dunyo miqyosida o‘sha sohadagi korrupsiya holatini o‘rganadi. Bitta sektorni tanlash orqali hisobot bu sohadagi korrupsiyaning jiddiyligini, o‘zgarish zarurligini va korrupsiya mazkur soha ta’sir ko‘rsatadigan mamlakatlarda odamlar hamda iqtisodiyotga qanday ta’sir qilayotganini ta’kidlaydi. Hisobot shuningdek, davlatlarning siyosatida nima yetishmayotganini ko‘rsatib beradi va ularni yaxshiroq siyosiy choralar va jarayonlarni joriy etishga undaydi. Bir sektor bo‘yicha siyosatni tahlil qilish esa, siyosatchilarni boshqa sohalarni ham qayta ko‘rib chiqishga va yanada kengroq islohotlarni amalga oshirishga rag‘batlantirishi mumkin.
Misollar
Oldingi hisobotlarda 2007-yilgi Global korrupsiya hisoboti sud tizimidagi korrupsiya va uning butun adliya tizimiga ta’siriga bag‘ishlangan edi. Hisobotda siyosatchilar, jamiyat va iqtisodiy sharoitlar tomonidan sudyalarga va sudlarga ko‘rsatiladigan bosimlar ham tahlil qilingan. Hisobot sud tizimidagi korrupsiya qayerda va nima sababdan yuz berayotgani haqida ma’lumot beradi. Shuningdek, sud tizimidagi korrupsiyani kamaytirish bo‘yicha amalga oshirilayotgan sa’y-harakatlar hamda sud tizimi vakillari uchun korrupsiyadan qochish va uni yo‘qotish bo‘yicha tavsiyalar bayon etilgan. 2007-yilgi hisobot sud tizimlarining “pok” bo‘lishi, halollik, javobgarlik va oshkoralikni saqlab qolishi zarurligini ta’kidladi. Faqat shundagina sud hokimiyati ortiqcha ta’sirlardan holi bo‘lib faoliyat yurita oladi va har bir insonning adolatli sudlanish huquqi ta’minlanadi.
2006-yilgi Global korrupsiya hisoboti sog‘liqni saqlash sohasidagi korrupsiyaga qaratilgan bo‘lib, davlat mablag‘lari ushbu sektorda korrupsiyaga qanday rag‘bat bo‘lishi mumkinligi muhokama qilingan. Hisobot farmatsevtika zanjiridagi korrupsiya, shifoxonalar boshqaruvidagi korrupsiya va sog‘liqni saqlash sohasidagi turli korrupsiya shakllarini yoritib bergan. Unda, shuningdek, korrupsiya ta’sir ko‘rsatgan davlatlar aholisi va ularning sog‘lig‘iga ta’siri haqida ham fikrlar keltirilgan.