Noqonuniy iltimos va poraxo‘rlikka qarshi kurash to‘g‘risidagi qonun (koreyscha: 부정청탁 및 금품등 수수의 금지에관한 법률), keng jamoatchilik orasida Kim Young-ran qonuni nomi bilan ma’lum — Janubiy Koreyada qabul qilingan 2016-yilgi korrupsiyaga qarshi qonundir. Mazkur qonun loyihasi 2012-yil avgust oyida Korrupsiyaga qarshi kurash va fuqarolik huquqlari komissiyasining sobiq raisi Kim Young-ran tomonidan taklif etilgani uchun uning nomi bilan ataladi. Qonun turli manbalarda Korrupsiya va poraxo‘rlikni taqiqlash to‘g‘risidagi qonun deb ham tarjima qilingan, biroq rasmiy nomi Noqonuniy iltimos va poraxo‘rlikka qarshi kurash to‘g‘risidagi qonun hisoblanadi. Mazkur hujjat 2015-yilda qabul qilingan va 2016-yil 28-sentabrdan kuchga kirgan.
Financial Times nashri ushbu qonunni mamlakatdagi keng tarqalgan korrupsiyaga qarshi kurashga qaratilgan hujjat sifatida ta’riflagan. The Korea Times esa 2014-yilda Janubiy Koreya shaffoflik ko‘rsatkichlari bo‘yicha OECDga a’zo davlatlar orasida hanuz ortda qolayotganini qayd etgan. Transparency International tashkilotining 2014-yilgi Corruption Perceptions Indexda (mamlakatlarni ekspert baholari va jamoatchilik so‘rovlari asosida korrupsiya darajasi bo‘yicha saralaydigan yillik reytingi) Janubiy Koreya 43-o‘rinni egallagan (1-o‘rin korrupsiya eng kam deb baholangan davlat hisoblanadi). Bu Sharqiy Osiyo mamlakatlari ichida uchinchi eng yaxshi natija bo‘lib, faqat Yaponiya (15-o‘rin) va Taivan (35-o‘rin) undan yuqoriroq ko‘rsatkichga ega bo‘lgan.
Kim Young-ran qonuni Janubiy Koreyada qabul qilingan korrupsiyaga qarshi ilk qonun emas. Jinoyat kodeksi avvaldan milliy davlat amaldorlarining o‘z xizmat vazifalari bilan bog‘liq holda pora olishi, talab qilishi yoki olishga va’da berishini, shuningdek, har qanday shaxs tomonidan pora taklif qilinishi yoki berilishini taqiqlab kelgan. Shuningdek, 1998-yilda qabul qilingan Xalqaro biznes operatsiyalarida xorijiy mansabdor shaxslarga pora berishga qarshi kurash to‘g‘risidagi qonun xorijiy amaldorlar bilan bog‘liq poraxo‘rlik holatlarini alohida tartibga soladi.
Ta’siri
Mazkur qonun ba’zi an’anaviy koreys urf-odatlari bilan ziddiyatga kirishdi. Xususan, ijtimoiy uchrashuvlarda eng yoshi katta yoki martabasi yuqori shaxs hisobni to‘liq to‘lashi odati, shuningdek, Chuseok kabi bayramlarda taqdim etiladigan, odatda 70–80 ming von qiymatdagi an’anaviy sovg‘a savatlari amaliyoti qonun talablariga ko‘ra taqiqlanadigan holatlar qatoriga kirdi.
Koreya sanoatchilari federatsiyasi kabi ayrim lobbi guruhlari qonunga qarshi chiqib, u iqtisodiy yo‘qotishlarga olib kelishi, ayrim sektorlar, xususan, restoran va xizmat ko‘rsatish sohasidagi iste’mol hajmini kamaytirishi mumkinligini ta’kidladi.
Qonun kuchga kirganidan so‘ng ko‘plab davlat xizmatchilari rasmiy kechki uchrashuvlarni bekor qilish yoki arzonroq oshxonalarda hisobni teng bo‘lib to‘lash amaliyotiga o‘tganini ma’lum qildi. Natijada bunday oshxonalarda mijozlar soni sezilarli darajada oshdi. Ayni vaqtda, yuqori toifadagi restoranlar, gul do‘konlari, golf klublari, haydovchi xizmati kabi sohalarda, ayniqsa, hukumat va biznes markazlari hududlarida mijozlar oqimi kamaygani kuzatildi.
Ba’zi davlat xizmatchilari esa ish bilan bog‘liq, ko‘pincha tungacha davom etadigan uchrashuvlar soni keskin kamaygani sababli, uyga ertaroq qaytish va oilasiga ko‘proq vaqt ajratish imkoniyati paydo bo‘lganini ta’kidlagan.
2016-yil oktabr oyi boshida Gallup Korea tomonidan o‘tkazilgan so‘rov natijalariga ko‘ra, koreyaliklarning 71 foizi mazkur qonunni qo‘llab-quvvatlagan.